Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetində keçirilən iclasda 2027-ci ilin dövlət və icmal büdcələrinin layihələri, sonrakı üç il üzrə icmal büdcə göstəriciləri, həmçinin iqtisadi və sosial inkişaf konsepsiyası və proqnozları müzakirə edilib. Baş nazir Əli Əsədovun çıxışı büdcə parametrləri ilə yanaşı, makroiqtisadi vəziyyəti, strateji çağırışları, sosial siyasəti, Böyük Qayıdışı və sahəvi inkişaf proqramlarını əhatə edib.

İqtisadi İslahatların Təhlili və Kommunikasiya Mərkəzinin (İİTKM) Monitorinq və qiymətləndirmə şöbəsinin müdiri Orxan Sadıqov bildirib ki, çıxışın əsas məqamı qarşıdakı dövr üçün iqtisadi inkişaf hədəfləri ilə maliyyə resurslarının uzlaşdırılmasıdır. Onun sözlərinə görə, regional geosiyasi və qlobal iqtisadi risklər şəraitində dayanıqlı sülh gündəliyi, iqtisadi şaxələndirmə, işğaldan azad edilmiş ərazilərin bərpası və mümkün risklərə hazırlıq vahid ortamüddətli planlaşdırma çərçivəsində nəzərdən keçirilir.

2027–2030-cu illər üzrə yeni sosial-iqtisadi inkişaf Strategiyası və Böyük Qayıdışa dair II Dövlət Proqramı layihələri hazırlanaraq İqtisadi Şurada müzakirə edilib və Prezidentə təqdim olunub. Yeni sənədlər təsdiqləndikdən sonra büdcə, sahəvi proqramlar və ölçülə bilən nəticələr arasında əlaqənin qurulması əhəmiyyətli olacaq.

2022–2026-cı illərdə qeyri-neft-qaz sektorunun orta illik artımının 5,1 faiz olacağı gözlənilir. Bununla belə, 2026-cı ilin yanvar–avqust aylarında ümumi ÜDM 1,2 faiz, qeyri-neft-qaz ÜDM-i 2,1 faiz artıb, neft-qaz ÜDM-i isə 0,8 faiz azalıb. Əsas kapitala investisiyaların 10 faiz artması müsbət siqnaldır. Bu mənzərə investisiyaların məhsuldarlığa və daha yüksək əlavə dəyərə çevrilməsinin əhəmiyyətini göstərir.

2026-cı ilin ilk səkkiz ayında kredit faizlərinin subsidiyalaşdırılması, nəqliyyat-logistika xərclərinə dəstək və bəzi ixrac xərclərinin kompensasiyası iqtisadi aktivliyin dəstəklənməsinə yönəlib.

O. Sadıqovun sözlərinə görə, təxminən 91 milyard ABŞ dolları həcmində strateji valyuta ehtiyatları, 1 sentyabr tarixinə 4,5 milyard dollar xarici dövlət borcu (proqnoz ÜDM-in 5,6 faizi) və 2026-cı ilin səkkiz ayında 10 milyard dollardan çox xarici ticarət balansının müsbət saldosu xarici maliyyə mövqeyi barədə müsbət təsəvvür yaradır. Sözügedən ehtiyatların xarici dövlət borcunu təxminən 20 dəfə üstələməsi xarici şoklara qarşı mühüm ehtiyat imkanını göstərir.

2026-cı ilin səkkiz ayında illik inflyasiyanın 5,7 faiz olması fonunda 2027-ci il üçün orta illik inflyasiya 5,3 faiz proqnozlaşdırılır.

Büdcənin baza ssenarisində neftin qiyməti bir barel üçün 65 ABŞ dolları götürülüb. 2027-ci ildə ÜDM-in 141 milyard manata çatması və real ifadədə 2,7 faiz, qeyri-neft-qaz sektorunun isə 4,4 faiz artması proqnozlaşdırılır. Qeyri-neft sektorunun ÜDM-də payının 2026-cı ilin sonuna gözlənilən 72,5 faizdən 2030-cu ilin sonuna 82 faizə yüksəlməsi proqnozu şaxələndirmə siyasətinin miqyasını göstərir.

2027-ci ildə dövlət büdcəsinin gəlirləri 39 milyard 234 milyon, xərcləri 42 milyard 400 milyon manat proqnozlaşdırılır. 3 milyard 166 milyon manatlıq kəsirin ÜDM-ə nisbəti 2,2 faizdir. Makrofiskal çərçivədə büdcə qaydası, borc intizamı, xərclərin səmərəliliyi və Dövlət Neft Fondunun aktivlərinin dayanıqlığı əsas götürülür.

O. Sadıqov bildirib ki, 2027–2030-cu illərin milli xərc prioritetləri iqtisadi artımı, müdafiə və təhlükəsizliyi, sosial müdafiəni, azad edilmiş ərazilərdə bərpa və məskunlaşmanı, rəqəmsal inkişaf və süni intellekti, təhsil və səhiyyəni, habelə ətraf mühitin mühafizəsi və yaşıl artımı əhatə edir. Prioritetlərin geniş dairəsi vəsaitlərin proqramlar üzrə səmərəli bölüşdürülməsini və hər sahədə nəticələrin qiymətləndirilməsini zəruri edir.

2027-ci il üçün sosialyönlü xərclərin büdcə xərclərində payı 44 faiz səviyyəsində proqnozlaşdırılır və Baş nazirin çıxışında şəhid ailələri, qazilər və aztəminatlı ailələrin sosial müdafiəsi ayrıca vurğulanıb. Bununla yanaşı, müdafiə və milli təhlükəsizlik üzrə 8,8 milyard manat, yəni büdcə xərclərinin təxminən 21 faizi nəzərdə tutulur.

Azad edilmiş ərazilərdə hazırda 93 mindən çox insan yaşayır, çalışır və təhsil alır. Böyük Qayıdış çərçivəsində indiyədək keçmiş məcburi köçkünlərin 47 yaşayış məntəqəsinə - 10 şəhər, 3 qəsəbə və 34 kəndə qayıdışı təmin edilib. Eyni zamanda, 2020–2026-cı illərdə azad olunmuş ərazilərin bərpası üçün 25 milyard manatdan çox vəsait ayrılıb. 2027-ci ildə isə qeyd olunan məqsədə 3,4 milyard manat proqnozlaşdırılır.

İİTKM-in şöbə müdiri əlavə edib ki, 2025-2026-cı illərdə su, nəqliyyat, kənd təsərrüfatı, qida təhlükəsizliyi, turizm, eləcə də dağ-mədən və metallurgiya sahələrində müvafiq dövlət proqramları qəbul edilib və həmin istiqamətlər üzrə əsas prioritetlər müəyyənləşdirilib. Eyni zamanda 2027-ci ilin dövlət büdcəsində investisiyayönümlü strategiya və dövlət proqramlarının maliyyə təminatı üçün kifayət həcmdə vəsait proqnozlaşdırılır.